Grebbelinie en A12 verbonden door coupure

Door Bert Rietberg, SVGV, dinsdag 12 juni 2012 14:33
Categorie: Projecten

Ze lijken weinig met elkaar te hebben. Toch bestaat de relatie al meer dan 70 jaar tussen de Grebbelinie en de A12. Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan een kunstwerk dat dit voor altijd duidelijk moet maken.

Schanskorf op de liniedijk

De coupure in de A12 verwijst in het kunstwerk naar de contouren van de liniedijk. (foto Bert Rietberg, SVGV)

De A12 was niet de eerste insnijding in de liniedijk en zou bepaald niet de laatste zijn. Al voor de Meidagen van 1940 kruisten tal van straat- en zandwegen de Grebbelinie en ook nog eens twee spoorwegen. In de meeste gevallen waren het onderbrekingen van enkele meters, die in geval van inundatie snel opgehoogd of afgesloten konden worden, zodat ze geen zwakke plekken zouden vormen in de waterkering. Het was voor iedere passant duidelijk dat de linie gepasseerd werd.

Inscriptie op voormalig viaductDe brede vierbaansweg Arnhem-Utrecht maakte vanaf 1942 een einde aan die zichtbaarheid. De afstand was door vangrails, vluchtstroken en rijbanen zo groot geworden dat het niet meer zo vanzelfsprekend was dat de noordelijke zijde iets had met het landschap aan de andere kant. Toen de laatste viaducten tussen Veenendaal en Ede gereedkwamen in 1955, was de liniedijk inmiddels door het groen aan het oog onttrokken. Juist in de periode dat de A12 begint aan een nieuw extrabreed hoofdstuk in haar bestaan, wordt de samenhang in de linie in opdracht van Rijkswaterstaat weer hersteld.

Dit gebeurt door een tweetal kunstwerken in de vorm van schanskorven. Deze korven zijn gevuld met rood-bruin-geel gekleurde stenen, die samen verwijzen naar het profiel van de liniedijk, die plaats moest maken voor de rijksweg. Kenners zullen meteen de verschillen zien met de historische dijk. Nog los van het materiaal, zal snel opvallen in vorm en met name de grootte dat we hier te maken hebben met kunstwerken en geen reconstructies. Accentueren van de coupure en het bewustmaken van het passeren van de Grebbelinie waren dan ook leidend in het ontwerp.

Nieuw tracé ValleikanaalDat het project al ruim 6 jaar duurt heeft mede te maken met de complexe locatie van de coupure. Het Valleikanaal stroomt immers ook nog onder de snelweg door en moest middels een nieuwe constructie overbrugd worden, nu de A12 zoveel breder is geworden. Samen met het Waterschap is er nagedacht over en gewerkt aan de natuurvriendelijke beschoeiing van een nieuw tracé onder de snelweg. Voor de herkenbaarheid van de liniedijk is het mooi dat het Valleikanaal in het huidige ontwerp zolang mogelijk de linie blijft volgen, zoals de voormalige liniegracht ooit deed.

De ambitie om de twee afzonderlijke delen van de linie weer als geheel beleefbaar te maken komt ook tot uitdrukking in de kanoroute langs de liniedijk en onder de A12. Voorheen moest de kanovaarder via een trekstang door een donkere tunnel onder de weg, voortaan kan men ongehinderd doorvaren. Een ecopassage zorgt ervoor dat dieren zich in de nabije toekomst eenvoudig(er) kunnen verplaatsen.

Het vervaardigen van deze bijzondere coupure past precies bij de 11 sleutelprojecten in de gebiedsvisie van de provincie Utrecht, de Grebbelinie boven Water! Projectbureau SVGV begeleidt partijen in de uitvoering. Poort van Bunnik is de aannemer die van Rijkswaterstaat opdracht heeft gekregen de A12 tussen Utrecht Lunetten en Veenendaal te verbreden. Poort van Bunnik is een samenwerking tussen BAM PPP, BAM Wegen, BAM Civiel en BAM Infratechniek.


Terug naar het nieuwsoverzicht