Er zijn geen evenementen gevonden
Er zijn vandaag geen historische gebeurtenissen.

Lunterse Beek krijgt de ruimte bij het Werk aan de Engelaar

Door Bert Rietberg, dinsdag 09 juni 2015 09:32
Categorie: Projecten

Onder veel belangstelling werd vrijdag 5 juni het herstelde beektracé bij de Engelaar gepresenteerd. Waterschap Vallei en Veluwe gaf uitleg over het ecologisch project dat 1,8 kilometer beek weer iets van zijn oorspronkelijke vorm teruggeeft. Een waterkering van de Grebbelinie speelde een sleutelrol.

Projectleider Maarten Veldhuis (r) van Waterschap vallei en Veluwe toont de kaart van 1,8 km beekherstel. (foto Bert Rietberg)

De Lunterse Beek was in de militaire geschiedenis van de Grebbelinie meer dan 200 jaar één van de trouwste bondgenoten. Het voerde water aan voor de inundaties en vormde één van de belangrijkste watergangen in het gebied vóór de aanleg van het Valleikanaal. Met damsluizen kon het water worden opgestuwd ter hoogte van de keerkades, die het water moesten vasthouden in de inundatiekom. Na de Tweede Wereldoorlog verdween de militaire functie van de Grebbelinie en de beken in de Gelderse Vallei werden genormaliseerd: hierbij werd vooral wateroverlast aangepakt door de afvoercapaciteit te vergroten, met name door de beken recht te trekken. Het gevolg was dat de beken zo snel water konden afvoeren dat verdroging van gebieden op de loer lag in perioden met minder wateraanvoer. Om dit te voorkomen werden nieuwe stuwen gebouwd die het water moesten vasthouden. Langs de Grebbelinie kregen de oude damsluizen deze functie toebedeeld. Daardoor veranderden de beken in een soort horizontale bakken met van tijd tot tijd vrijwel stilstaand water. Dit had grote gevolgen voor de natuurwaarden in en om de beek.

Dit proces wordt gaandeweg een halt toegeroepen op veel plaatsen in de Gelderse Vallei. De provincie Utrecht speelt een belangrijke rol in deze ontwikkeling. Zo voldoet de nieuw ingerichte beek nu aan de Europese regels voor schoon oppervlaktewater. In de Grebbelinie werd het watersysteem al in 2010 bij Daatselaar aangepast, waarbij een deel van de afvoer van de Lunterse Beek langs het fort werd geleid. Wateroverlast in dat jaar leerde dat de gekanaliseerde beek voldoende capaciteit moest houden om het water af te voeren bij hevige regenval. Ook bij de Engelaar blijft de gekanaliseerde beek bestaan naast de nieuwe waterloop.

Om het water weer te laten stromen was in de eerste plaats hoogteverschil nodig in het nieuwe beektracé, maar dat was moeilijk te realiseren met de stuw bij de Engelaar. Bij een stuwen worden hoogteverschillen kunstmatig in grote stappen genomen, terwijl het verhang (hoogteverschil per afstand) in een meer natuurlijke beek juist heel geleidelijk moet zijn. Dat kon bereikt worden door het nieuwe beektracé voorbij de stuw door te trekken naar de lagere gronden ten westen van de Groeperkade. Zo lagen de damsluis uit 1865 en de Groeperkade het ecologische project in zekere zin in de weg. Afbreken of wijzigen van de damsluis en/of gedeeltelijke afgraving van de Groeperkade leken de meest voor de hand liggende, maar onwenselijke opties. Samen met de Stichting Grebbelinie, de RCE en de Gebiedscoöperatie O-gen is gekeken naar oplossingen, die resulteerden in een duiker door de kade. Deze watergang zorgt voor een doorgang zonder het karakter van de Grebbelinie aan te tasten.

De duiker door de Groeperkade speelt tegelijk een onopvallende én belangrijke rol in het project. Het nu nog wat zandige dijkje wordt weer geheel groen. De groep luistert naar een medewerker van RAAP. Archeologen vonden 9000 jaar pijlpunten langs de beek. (foto: Bert Rietberg)

Bij de damsluis is een zitbank geplaatst en het hekwerk is gemaakt in de Grebbeliniestijl. Op 5 juni werd tevens een paneel bij de stuw onthuld, dat informatie biedt over de Grebbelinie en de Lunterse Beek: al ruim 270 jaar een onafscheidelijk stel, in voor en tegenspoed.

Zie ook: artikel en foto's op sprengenbeken.nl  Artikel op de site van waterschap Vallei en Veluwe


Terug naar het nieuwsoverzicht