• Duits leger fusilleert vier mannen bij Asschat
    vrijdag 27 april 1945
    Lees verder >>

Restant kazemat teruggevonden bij De Spees

Door Bert Rietberg, dinsdag 11 oktober 2016 11:33
Categorie: Projecten

Het Hoornwerk aan De Spees in de Neder-Betuwe is op fraaie wijze zichtbaar gemaakt tijdens de dijkverzwaringen langs de Neder-Rijn tussen Fort Everdingen en Arnhem. Daarbij is een verloren gewaand deel van een kazemat zichtbaar geworden. Deze kazemat maakte deel uit van de versterkingen die in 1940 rond het verdedigingswerk werden gebouwd.

Van een afstand is het brok beton (in de cirkel) zichtbaar van kazemat G2. (foto R.Meeuwisz)

Momenteel is het gerestaureerde deel van het Hoornwerk aan de Spees nog niet te betreden, maar als er weer gewandeld kan worden over het verdedigingswerk heeft het verlengde van de Grebbelinie er weer een 'point of interest' bij. In het gras zal de oplettende wandelaar dan een brok beton zien liggen, het restant van de betonnen omhulling van een gietstalen kazemat met volgnummer G2. Dergelijke kazematten zijn in 1941 vrijwel allemaal opgeblazen en afgevoerd door de bezetter. Het staal kon dienst doen in de Duitse oorlogsindustrie.

De zwartwitfoto links toont de kazemat in 1940 in ongeschonden toestand. Opvallend is de camouflagetekening en de hoge ligging van de kazemat vergeken met de huidige plek van het beton. Dat is verklaarbaar uit de dijkverzwaringen waarbij de dijk is verhoogd, terwijl het fundament van de kazemat op (ongeveer) de zelfde plaats is blijven liggen. Daarom ligt het restant nu iets onder de kruin van de dijk.

In de 'Handreiking ruimtelijke kwaliteit Fort Everdingen-Arnhem' zijn adviezen gegeven over de wijze waarop het verdedigingswerk weer zichtbaar en beleefbaar kon worden gemaakt. Allereerst werd daarin aangeraden om de scherpe profilering van het grondwerk te versterken om daarmee de defensieve functie te benadrukken. Uit het resultaat dat nu zichtbaar is vanaf de weg is dit advies gevolgd en op een fraaie wijze uitgevoerd. Andere adviezen handelen om het beplanten van het binnenterrein en het bestraten van het wandelpad over de dijk met klinkers. Het is bij de redactie niet bekend of deze adviezen worden uitgevoerd. In de geschiedenis van het hoornwerk was het binnenterrein/terreplein niet met bomen beplant.

Hoornwerk

In veel publicaties, waaronder de genoemde handreiking, wordt het verdedigingswerk aangeduid met Fort aan de Spees. In strikte zin is dit niet juist. Een fort is naar alle zijden verdedigbaar en daarom doorgaans voorzien van wallen, muren of grachten rond de gehele fortificatie. De juiste benaming is hoornwerk, dat als het ware de vorm heeft van de horens op een dierenkop: twee uitstekende halve bastions gericht op de vijand. De achterzijde van een hoornwerk is open en onbeschermd: precies zoals het Hoornwerk aan de Spees. Een ander hoornwerk ligt aan de overzijde van het water aan de voet van de Grebbeberg: het hoornwerk aan de Grebbe.

Brochure van het Hoornwerk aan de Spees

De Stichting Grebbelinie heeft in 2016 een brochure gemaakt over het Hoornwerk aan de Spees. Dergelijke brochures worden gedeeld met een ondernemer langs de linie, in dit geval Camping de Linie in Opheusden, die het binnendijkse deel van het hoornwerk beheert. De brochures worden tevens met enige regelmaat verstuurd naar de donateurs van de stichting, samen met het donateursblad.

Heeft u meer informatie of foto's of wilt u reageren op dit artikel: uw reactie is welkom via info@grebbelinie.nl


Terug naar het nieuwsoverzicht