Er zijn geen evenementen gevonden
  • Verzoek leerlingen plaatsing monument afgewezen
    woensdag 13 juli 1994
    Lees verder >>

Zuidelijk deel van het Fort aan de Buursteeg geopend

Door Bert Rietberg, maandag 24 februari 2020 17:14
Categorie: Projecten

Jarenlang was het Fort aan de Buursteeg tussen Veenendaal en Renswoude verborgen achter bebouwing en deels in gebruik als camping. In 2017 is het noordelijk deel opgeleverd, compleet met bezoekerscentrum. Op 20 februari 2020 is ook het zuidelijk deel van het fort toegankelijk en aantrekkelijk gemaakt voor bezoekers. Een gloednieuwe fiets- en wandeltunnel verbindt beide delen met elkaar.

Uitleg bij een gereconstrueerde loopgraaf in het Fort aan de Buursteeg tijdens de opening. Links is nog net een kazemat van het type 'stekelvarken' te zien. Vanuit het Grebbelinie Bezoekerscentrum worden regelmatig rondleidingen gedaan over het fort. Het is ook mogelijk om als groep zelf een rondleiding te boeken

In de jaren '60 van de vorige eeuw verdween het Fort aan de Buursteeg stukje bij beetje van de kaart. Kazematten werden afgebroken, grachten gedempt, wallen afgegraven. Op het noordelijk deel vestigde zich Camping de Batterijen en aan de zuidzijde moest de gracht vanaf 1962 ruimte maken voor de verkeersweg naar Veenendaal. Waarschuwingen en protesten van D. Philips van de Willibrordusschool aan de Nieuweweg-Noord leken aan dovemansoren gericht. Toen deze onderwijzer overleed in 1967 was een belangrijk deel van het militair erfgoed aan het oog onttrokken en niets wees er op dat het ooit terug zou keren.

Middels het gebiedsprogramma 'Grebbelinie boven water' van de provincie Utrecht werd vanaf 2007 met vereende krachten het herstel ingezet. Langs de gehele linie werden de aarden fortificaties opgeknapt, informatiepanelen geplaatst en wandelvoorzieningen verbeterd. Het Fort aan de Buursteeg dat was aangewezen als sleutelproject, kreeg extra aandacht. Met de opening van het zuidelijk deel van het fort is het uitvoerende werk van de provincie afgerond. Het beheer werd op 20 februari overgedragen aan Staatsbosbeheer, die verreweg het grootste deel van de Grebbelinie onder haar hoede heeft. 

Gedeputeerde Rob van Muilekom van de provincie Utrecht overhandigt een ceremoniële sabel aan Jasper Kuipers, hoofd Staatsbosbeheer Utrecht. Daarmee was de overdracht van het 'project Fort aan de Buursteeg' een feit.

Er waren destijds verschillende redenen om voor het Fort aan de Buursteeg te kiezen als centraal informatie- en startpunt. Het grote fort biedt ruimte aan culturele evenementen, ligt centraal in de linie, is goed bereikbaar vanaf Rijksweg A12 en biedt daarmee volop gelegenheid om bezoekers via activiteiten, wandel- en fietsroutes nader te informeren over de rijke geschiedenis van dit Rijksmonument. Een nadeel was aanvankelijk dat het fort sinds de negentiende eeuw door de spoorlijn Arnhem-Utrecht verdeeld werd in een noordelijk en een zuidelijk deel, tegenwoordig gelegen in twee verschillende gemeenten; Renswoude en Veenendaal. Bovendien lagen er een drukke verkeersweg en een spoorwegovergang bij het fort, die borg stonden voor lawaai en onveiligheid. 

Het gebied heeft in enkele jaren echter een metamorfose ondergaan: het doorgaande verkeer én de spoorwegovergang hebben plaatsgemaakt voor bestemmingsverkeer en een tunnel voor wandelaars en fietsers. Een vrijliggend wandelpad verbindt Station Veenendaal-De Klomp met het fort.

Gids van de Stichting Grebbelinie op het Fort aan de Buursteeg bij een bunker van de Pantherstellung. Dit beton getuigt van de Duitse periode aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. 

Eén van de belangrijkste kwaliteiten van het fort is hierboven nog niet genoemd: de gelaagdheid die de Grebbelinie zo kenmerkt is hier buitengewoon goed zichtbaar. De bezoeker wandelt over de aarden wallen van de ene naar de andere periode in de geschiedenis die op het eerste gezicht Nederlands oogt, maar steeds internationale achtergronden kent. Zo werd het fort aangelegd vanwege een dreigende oorlog met Oostenrijk, kreeg het tijdelijk een Franse bezetting in 1795 en gebruikte het Duitse leger het terrein om zich te verschansen tegen de geallieerden in 1945. Een drietal kochbunkers in een museale opstelling onderstrepen het veelkleurige militaire karakter van het gebied.

De verbeterde wandelpaden, zitbankjes, informatiepanelen en toegangswegen maken van dit fort een interessant militair buitenmuseum, dat fraai aansluit bij de film, animaties en voorwerpen in het Grebbelinie bezoekerscentrum. Ze bieden samen inzicht in de wijze waarop Nederland zich tussen 1745 en 1945 met bescheiden middelen, maar veel vernuft de Nederlandse onafhankelijkheid heeft willen verdedigen. De vernielde Nederlandse kazematten en de beschadigde Duitse bunker op het fort tonen bovendien, dat ze net als de voorheen afgegraven wallen bijna waren verdwenen, maar dankzij de inzet van velen mogen blijven getuigen van een geschiedenis die het waard is om door te geven.

  

De Duitse bunker van het type '703' is aan twee zijden voorzien van de maskering die in 1945 op de muren was aangebracht. Geschilderde raampjes met gordijnen en valletjes moesten de geallieerden het gevoel geven, dat ze een onschuldig Veluws huisje in het vizier kregen. De Stichting Grebbelinie deed vooraf onderzoek naar deze beschildering aan de hand van oude filmbeelden. 


Terug naar het nieuwsoverzicht