Er zijn geen evenementen gevonden
  • Bevolking wordt gewaarschuwd voor inundatie
    vrijdag 26 september 1794
    Lees verder >>

Belangrijk onderzoek naar betonnen onderkomens voor pantserafweergeschut.

Door Bert Rietberg, zondag 30 mei 2021 13:41
Categorie: Stichting Grebbelinie

De Stichting Grebbelinie deed in 2015 een bijzondere ontdekking: onder een laagje mos zag men zichtbare restanten van een tweetal onderkomens voor pantserafweergeschut. Door nieuw archeologisch onderzoek van de AWN moet meer duidelijk worden over de constructies die aanvankelijk als tijdelijk werden beschouwd, maar in 1940 wel degelijk dienst deden toen het Duitse leger de grens overstak. Op zowel 18 als 19 juni wordt telkens één betonnen onderkomen voor pantserafweergeschut tijdelijk zichtbaar gemaakt. Via een aantrekkelijk arrangement van het Grebbelinie Bezoekerscentrum en de Stichting Grebbelinie kan het publiek in kleine groepjes gespreid over de dag een bezoek brengen aan de onderzoekslocatie.

De Batterij aan de Schalmdijk met duidelijk zichtbaar een S3-kazemat voor lichte mitrailleur. De kazemat werd in 1940 geflankeerd door een onderkomen voor pantserafweergeschut. Rechts van de kazemat is een donker horizontaal lijntje te zien dat de aanwezigheid van één van de twee onderkomens voor PAG verraadt.

HET ONDERZOEK

Eerder onderzoek door de Stichting Grebbelinie bracht al de nodige kennis aan het licht m.b.t. de losse elementen die samen het onderkomen moesten vormen. Ze werden aan de hand van militaire kaarten teruggevonden op strategische posities, zoals bij kruisingen van wegen, bij bruggen over het Valleikanaal en bij sluizen. De kazematten waren zo gebouwd dat het schietgat gericht was op een acces; een droge toegang door de waterlinie. De betonnen platen werden na de oorlog weer van elkaar los gemaakt en horizontaal verborgen onder het maaiveld. Bij de Post van Lambalgen werden de elementen al eens door een Archeologisch Adviesbureau onderzocht. Wat naar verwachting nieuw is aan het komende onderzoek is dat het onderkomen nog geheel intact is en aan elkaar verbonden. Daardoor kan nieuw inzicht worden verkregen. Zo komt aan het licht of en in welke mate de reconstructies bij Hoeve de Beek en het Fort aan de Buursteeg correct zijn uitgevoerd. Tot dusver moest men het doen met schetsen van veteranen en foto's.

Kaart van het 10e (Veenendaal) en 22e (Renswoude) Regiment Infanterie. Beide regimenten beschikten over een compagnie pantserafweergeschut. De rode cirkels geven de 6 stukken van de 10 compagnie aan, de groene die van de 22e. De middelste groene cirkel betreft de Batterij aan de Schalmdijk waar twee stukken lagen. Direct rechts daarvan worden met twee rode cirkels de posities bij het Fort aan de Buursteeg getoond.  

In het Grebbelinie bezoekerscentrum ziet de bezoeker een film van 12 minuten die de 22e compagnie PAG zelf liet maken. Daarin is te zien dat de kostbare stukken en hun bediening aanvankelijk in open terrein achter struiken werden opgesteld. De 22e compagnie behoorde tot de uitverkoren eenheden die pantserplaten kregen als beschermschild voor de bediening. In de laatste fase werden in allereil betonnen onderkomens gemaakt om de bediening van het geschut beter te beschermen tegen rondvliegende granaatscherven. Het zijn deze onderkomens die nu onderwerp van onderzoek zijn. Juist vanwege de haast waarin de onderkomens zijn gebouwd ontbreken betrouwbare schriftelijk bronnen.   

In 2017 (foto) liet de Stichting Grebbelinie op basis van de toen aanwezige kennis een 5-tal betonplaten aan elkaar plaatsen. Belangrijk document was een schets van een veteraan die in 1940 in een dergelijk onderkomen had gediend. In 2018 werd om veiligheidsredenen een betonnen dak geplaatst en in 2020 werd de toegang verbeterd. Recent is de dekking van het onderkomen ingezaaid met gras. 

Bezoekers krijgen 18 en 19 juni op een afwisselende manier inzicht in de ontwikkeling van deze kennis: nadat de expositie in het Bezoekerscentrum is bezocht, worden in het Fort aan de Buursteeg zowel de losse elementen als een reconstructie getoond, waarna men in de Batterij aan de Schalmdijk zelf kan constateren hoe ze in 1940 zijn gemaakt. In dit aarden vestingwerk wordt uitleg gegeven door de Stichting Grebbelinie.   

ARRANGEMENT

Voor zowel vrijdag 18 als zaterdag 19 juni kan een arrangement worden gereserveerd dat start tussen tussen 10.30 en 15.00 uur . Aanmelden kan via het contactformulier op de website van het Grebbelinie Bezoekerscentrum: https://www.grebbeliniebezoekerscentrum.nl/contact Het aantal personen per tijdslot is aan maxima gebonden: groepsgrootte maximaal 4 volwassenen. Het groepje kan groter zijn als de deelnemers van één adres komen, of als het kinderen betreft.

Zoals bij alle activiteiten in de afgelopen periode moeten deelnemers (helaas) thuis blijven als ze gezondheidsklachten ervaren op de dag van de reservering of als ze nauw contact hebben gehad met iemand die deze klachten vertoont.  

Op het formulier kan worden aangegeven naar welke dag en tijd de belangstelling uitgaat. Ieder kwartier vanaf 10.30 start een tijdslot dat gereserveerd kan worden. Bij reservering moet worden aangegeven hoeveel personen deelnemen. Dankzij deze (verplichte) reserveringen kan ervoor gezorgd worden dat het bezoek aan de expositie voor iedereen een ruime en rustige ervaring wordt en dat het bezoek aan het archeologisch onderzoek over de dagen gespreid wordt.

Het arrangement bestaat uit:

  • Bezoek expositie Grebbelinie bezoekerscentrum met de wisselexpositie Renswoude 40-45
  • Korte rondleiding over het noordelijk bastion van het Fort aan de Buursteeg met gids
  • Wandeling of korte fietstocht op eigen gelegenheid van het Fort aan de Buursteeg naar de Batterij aan de Schalmdijk (800 meter)
  • Een uniek kijkje bij archeologisch onderzoek van betonnen onderkomens voor pantserafweergeschut door AWN.
  • Uitleg door de Stichting Grebbelinie over de Batterij aan de Schalmdijk
  • Bezoek aan een zichtbaar gemaakte en herstelde tankversperring met paneel op de Schalm
  • Kopje koffie/thee/(drankje voor kinderen) bij de Grebbelounge

ADRES, PRIJZEN EN PARKEREN

Combikaartjes voor de rondleiding, expositie en koffie kan u afrekenen bij de balie van het Grebbelinie Bezoekerscentrum. Hier ontvangt iedere deelnemer tevens een tweetal brochures: over het Fort aan de Buursteeg en de Batterij aan de Schalmdijk. Parkeren kan op de parkeerplaats van het Grebbelinie Bezoekerscentrum aan de Klompersteeg. Het adres van het Bezoekerscentrum is Buursteeg 2, 3927EJ Renswoude. (tel. 085-0410110)

Voor reguliere bezoekers is de prijs van het arrangement € 8,50 p.p. Voor donateurs van de Stichting Grebbelinie en hun introducés: € 6,- p.p. Bent u nog geen donateur van de Stichting Grebbelinie, maar wilt u dat wel worden? Vul dan het inschrijfformulier in via deze link.


Terug naar het nieuwsoverzicht